Lang_en
Lang_pl
logoutZaloguj/Zarejestruj
Moje konto
 

Google Map
resize
O 
PragaCZ

Praga/Praha - Josefov - stara dzielnica żydowska

 
Autor informacji : Jarek Wojtach
Data utworzenia informacji : 29-10-2009 11:14:38
Autor modyfikacji : Jarek Wojtach
Data modyfikacji informacji : 31-10-2010 23:27:32
pdf

Foto Praha/Praga - Jozefov

Kiedy stoimy na rynku staromiejskim w Pradze, a nie znamy dobrze urbanistyki tego miasta, możemy nie zdawać sobie sprawy z faktu, że za kościołem św. Mikołaja ( aż do Wełtawy), znajduje się stara dzielnica żydowska. Sam środek tego getta "przebija" ulica Parizska, typowo mieszczańska aleja z końca XIX wiek , z okazałymi kamienicami, pełna biur i butików. Wystarczy jednak wejść w dowolną przecznicę , aby znaleźć się wśród zabudowy starego getta, obecnie jednej z najspokojniejszych dzielnic Pragi.

Jeszcze w połowie XIX wieku była to wyjątkowo brudna i nieciekawa część Pragi. Żydzi osiedlili się w Pradze w X wieku, na terenach obecnej Malej Strany. Od samego początku spotykały ich pogromy i prześladowania. W wieku XIII przesiedlono ich do "miasta za murami" w obrębie Starego Miasta i znaleźli się pod bezpośrednia władzą króla. W wielkanoc 1389 r doszło do jednego z najokrutniejszych pogromów. Zostało zamordowanych wtedy ok. 3000 Żydów, a część z nich zginęła w Starej Bóżnicy. Za panowania Rudolfa II, gdy w całej Europie nasiliły się nastroje antysemickie, to właśnie w Pradze, Żydzi przeżywali okres największego rozkwitu gospodarczego i kulturalnego. Żydowski burmistrz Mordechai Maisl, minister finansów Rudolfa II, został jednym z najbogatszych ludzi w kraju. Za jego pieniądze wybudowano w dzielnicy ratusz i kilka synagog. W tych czasach Rabin Low "stworzył" słynnego Golema. Większość restrykcyjnych przepisów dotyczących Żydów zmienił Cesarz Józef II. W edykcie z 1781 r, zniósł obowiązek odróżniania się ubiorem, udostępnił szkoły wyznawcom innych religii i otworzył bramy getta. Dzielnice nazwano na jego cześć Jozefovem. Po roku 1848 roku przyznano Żydom całkowitą równość wobec prawa i możliwość osiedlania się poza gettem. Wkrótce w Jozefovie pozostały głównie rodziny ortodoksyjnych i biedniejszych Żydów, do których dołączyły praskie niziny społeczne, Cyganie, żebracy, prostytutki i pijacy. W roku 1890 Żydzi stanowili tylko 20% ludności Jozefova, ale ciągle była to najgęściej zaludniona dzielnica Pragi. Jednak już w 1893 r rozpoczęto wyburzanie zrujnowanej zabudowy, a w jej miejsce zaczęły powstawać wielopiętrowe kamienice w stylu secesyjnym. W wyniku tej działalności pozostało na tym terenie jedynie sześć bóżnic, ratusz i średniowieczny cmentarz.

Gdy 15 marca 1939 r Hitler zajął Pragę, Żydzi poddani zostali bardzo restrykcyjnym przepisom ( podobnie jak poźniej w pozostałej Europie). Wiekszość z nich została przetransportowana do nowego getta w Terezinie, natomiast Jozefov Hitler postanowił ocalić na planowane "Egzotyczne Muzeum Wymarłej Rasy". W tym celu zwieziono z całej Europy Wschodniej przedmioty związane z tym narodem. Dzięki temu judaica praskie należą dziś do najbogatszych zbiorów na świecie.

Rabbi Low

W Pradze na Starym Cmentarzu Żydowskim, położonym na Jozefovie, znajduje się nagrobek szanowanego Jehudy Low ben Becalela ben Chaima, zwanego rabbim Lowew. Żył on w latach 1520 - 1609, a jednym z Jego wielkich osiągnięć było przekonanie Cesarz Rudolfa II, by objął ochrona praskich Żydów. Rabbi cieszył się sławą uczonego w dziedzinie nauk przyrodniczych, jak również znawcą mistyki żydowskiej, zwaną kabałą. Rabbiemu Lowowi przypisywano zbudowanie z pyłu i gliny stwora, zwanego Golemem. Golem stał się istotą żywą gdy Rabbi wypowiedział słowa "ha-Szem", czyli Imię lub wg. innej wersji włożył stworowi w usta kawałek papieru z wypisanym na nim tetragramem. Raz ożywiony Golem, okazał się trudny do opanowania. Jedynym sposobem na jego unieruchomienie było usunięcie zapisanego Imienia z jego ust, wtedy miał wrócić do stanu pierwotnego. Jak głosi legenda, Golema ostatecznie złożono na strychu synagogi Staronowej.

"ha-Szem" - słowa tego używa się w miejscu imienia Boga. Żydowskie prawo zabrania wymawiania imienia Boga,dlatego używa się terminu zastępczego dla właściwego Imienia

Tetragram -  czteroliterowy wyraz JHWH, boskie imię własne, którego Żydzi przestali używać w IV w. p.n.e. prawdopodobnie ze względu na szacunek lub z obawy przed sprofanowaniem, stosując zamiennie wyrazy Elohim albo Adonai. Transliteracja JHWH (wraz z samogłoskami) brzmi Jahwe.

cords

Współrzędne:
Szerokość : 50.0892
Długość : 14.4184

Zapraszamy do uzupełnienia opisu