Lang_en
Lang_pl
logoutZaloguj/Zarejestruj
Moje konto
 

Google Map
resize
O 
SupraślPL

Supraśl - Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny

 
Autor informacji : Jarek Wojtach
Data utworzenia informacji : 06-09-2010 20:03:39
Autor modyfikacji : Jarek Wojtach
Data modyfikacji informacji : 06-09-2010 20:11:18
pdf

  Wraz z wysadzeniem w powietrze w 1944 roku Monasteru Zwiastowania NMP Supraśl stracił najcenniejszy zabytek w skali krajowej a nawet europejskiej (obecnie jest jedyną w kraju gotycko- bizantyjską cerkwią obronną, a w Europie jedynie na Białorusi w Małożejkowie i Synkowiczach odnajdziemy budowle tego typu).

Wydawałoby się że trwała ruina na stałe wpisze się w przestrzeń dawnego klasztoru ale na szczęście tak się nie stało i obecnie zrekonstruowana świątynia z pięknymi wieżami znów góruje nad Supraślem przypominając o dawnej świetności tego miasta.

Nowożytna historia Supraśla i jego rozkwit wiąże się właśnie z tym obiektem a dokładnie z zakonnikami św. Bazylego Wielkiego, którzy tą  niepowtarzalną cerkiew wybudowali. Nie byłoby ich tam jednak bez Aleksandra Chodkiewicza, herbu Kościesza, koniuszego nadwornego, marszałka gospodarskiego a od 1544 r wojewody nowogrodzkiego, który najpierw w 1498r sprowadził ich do Gródka (gdzie znajdował się dwór tego magnata)  ze świętej Góry Atos i Kijowa.

            Po dwóch latach w związku z uciążliwością przebywania mnichów w ludnym i gwarnym Gródku, zakonnicy poprosili swego dobroczyńcę o przeniesienie w inne spokojniejsze miejsce nad rzeką Supraśl. Uzyskując zgodę fundatora zakonnicy zdali się na opatrzność, puszczając z prądem rzeki drewniany krzyż, który zatrzymał się przy uroczysku zwanym „Suchy Hrud”  Odnajdując swoje miejsce zakonnicy przystąpili do pracy. W 1501 roku powstała tu najpierw drewniana cerkiew pw. św. Jana  Ewangelisty. W dwa lata później rozpoczęto budowę cerkwi murowanej pw. Zwiastowania NMP. W 1516 roku wyświęcono cerkiew Błagowieszczeńską. Później wybudowano murowany refektarz a po 1545 r. grobowiec zakonny- katakumby z cerkwią Zmartwychwstania Pańskiego. Obok katakumb powstały ogrody, pola uprawne a nawet winnica. Zorganizowano też bibliotekę klasztorną.

Oprócz sadzawek rybnych zaopatrujących zakonników w postny pokarm, w XVI – XVII w. wykopano 2,5  kilometrowy sztuczny kanał w dolinie rzeki Supraśl, zwany przez współczesnych Kopanicą, Nową Rzeką lub Rzeką Kopaną. Na końcu kanału, zorganizowano 8 ha staw młynowy zwany Zajm, a przy nim młyny z osadą młynarską.

 

Od 1545r zwierzchnicy prawosławnego klasztoru nosili godność archimandrytów, czyli opatów, wcześniej byli tylko ihumenami. Należy wspomnieć tu pierwszego archimandrytę, szlachcica Sergiusza Kimbara (1545- 1565), który będąc jednym ze światlejszych teologów cerkiewnych w ówczesnej Polsce, swoją działalnością przyczynił się do rozwoju Supraśla. Przy licznych inwestycjach murarskich zatrudniał m. in. majstrów z Wilna.

Po 1596 r. klasztor supraski przyjął postanowienia synodu władyków prawosławnych z Brześcia, na którym  zespolono na terytorium Rzeczpospolitej Kościół rzymskokatolicki i prawosławny, uznający władzę zwierzchnią papieża, ale zachowujący wschodnią tradycję w liturgii i kalendarz juliański. Choć początkowo ówczesny archimandryta Illarion Massalski opierał się unii, po pewnym czasie podporządkował się unickiemu metropolicie Hipacemu Pociejowi. Prężna działalność zreformowanego zakonu Bazylianów z działającą od 1695 r . drukarnią sprawiła, ze Supraśl stal się jednym z ważniejszych w Rzeczypospolitej ośrodków intelektualnych unitów.

Od przyjęcia unii brzeskiej w ok. 1603r. aż do 1839r ( przez 236 lat) konwent supraski był jedynym w Polsce klasztorem autonomicznym, nie podlegającemu zwierzchnictwu utworzonym w XVII i Xviii kongregacjom bazyliańskim.

W latach 1695- 1803 istniała w Supraślu typografia klasztorna. Prężnie  działająca oficyna supraska dokładnie mieściła się w zbudowanym w latach 1635-1655, Pałacu Archimandrytów.

 Kulturową misję supraskich Bazylianów przerwały zabory. W 1839 r carat zlikwidował Cerkiew grecko- unicką, włączając jej majątek,  duchownych i wiernych do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. W Supraślu powstał klasztor prawosławny, który na początku był „mogilnikiem unii”, przeznaczonym do likwidacji. Wegetowali w nim byli Bazylianie, którzy wyrośli w całkowicie odmiennej tradycji i nie mogli odnaleźć się w nowej sytuacji.

W 1915 roku wraz z I wojną światową mnisi opuścili Supraśl pozostawiając mienie klasztorne. Wywieziono do Rosji m. in. obraz Matki Bożej Supraskiej, czczony przez prawosławnych i katolików.  Ten cudowny obraz Supraskiej Madonny (kopia obrazu Matki Boskiej Smoleńskiej), który od samego początku czyli 1501 roku był obecny i cudem przetrwał pożar drewnianej cerkwi, bezpowrotnie opuścił unicki klasztor i prawdopodobnie znajduje się teraz w Moskwie.

W 1918 r. po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, władze przekazały świątynie i klasztor Kościołowi rzymskokatolickiemu. Salezjanie prowadzili w nim ośrodek wychowawczy dla sierot. Po 17 września 1939 r. świątynię Zwiastowania NMP zdewastowały wojska sowieckie, a w 1944 r. została zburzona przez wycofujące się oddziały niemieckie.

Po wojnie zrujnowane obiekty klasztorne odbudowano i zorganizowano w nich Technikum Mechanizacji Rolnictwa. Po długoletnim sporze decyzją polskiego rządu z lutego 1996r. obiekty przekazano Polskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej, która od 1982 roku rekonstruuje cerkiew i odnawia pozostałe obiekty klasztorne i porządkuje teren. 


Po więcej informacji o Monasterze i innych zabytkach Supraśla zapraszamy na portal www.ciekawepodlasie.pl

cords

Współrzędne:
Szerokość : 53.2109
Długość : 23.3365

Zapraszamy do uzupełnienia opisu